GENEL BİLGİ Ülkemizden iltica-sığınma talebinde bulunan yabancıların talepleri; 1951 Tarihli Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Cenevre Sözleşmesi ve 1967 tarihli EK protokole bağlı olarak çıkarmış olduğumuz 94/6169 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanarak 30.11.1994 tarih ve 22127 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Türkiye'ye İltica Eden veya Başka Bir Ülkeye İltica Etmek Üzere Türkiye'den İkamet İzni Talep Eden Münferit Yabancılar ile Topluca Sığınma Amacıyla Sınırlarımıza Gelen Yabancılara ve Olabilecek Nüfus Hareketlerine Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik" hükümlerine göre değerlendirilmektedir
Mülteci: Avrupa'da meydana gelen olaylar sebebiyle ırkı, dini, milliyeti, belirli bir toplumsal gruba üyeliği veya siyasi düşünceleri nedeniyle takibata uğrayacağından haklı olarak korktuğu için vatandaşı olduğu ülke dışında bulunan ve vatandaşı olduğu ülkenin himayesinden istifade edemeyen veya korkudan dolayı istifade etmek istemeyen ya da uyruğu yoksa ve önceden ikamet ettiği ülke dışında bulunuyorsa oraya dönmeyen veya korkusundan dolayı dönmek istemeyen yabancıyı,
Sığınmacı: Irkı, dini, milliyeti, belirli bir toplumsal gruba üyeliği veya siyasi düşünceleri nedeniyle takibata uğrayacağından haklı olarak korktuğu için vatandaşı olduğu ülke dışında bulunan ve vatandaşı olduğu ülkenin himayesinden istifade edemeyen veya korkudan dolayı istifade etmek istemeyen ya da uyruğu yoksa önceden ikamet ettiği ülke dışında bulunuyorsa oraya dönmeyen veya korkusundan dolayı dönmek istemeyen yabancıyı,
Göçmen: Göçmen (muhacir), bir ülkeden başka bir ülkeye yerleşmek amacıyla göç eden yabancıyı, ifade etmektedir.
Ülkemiz, 1951 tarihli “Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Cenevre Sözleşmesi” uyarınca bahsekonu sözleşmedeki (5) temel kritere uyması durumunda şahısların mülteci/sığınmacı statülerine göre daimi ikamet izni veya uluslar arası koruma sağlayacağını vurgulamıştır.
Türkiye’ye iltica eden veya üçüncü bir ülkeye iltica etmek üzere Türkiye’den ikamet izni talep eden yabancılardan, Türkiye'ye yasal yollardan gelenler bulundukları yer valiliklerine, yasal olmayan yollardan gelenler ise giriş yaptıkları yer valiliklerine gecikmeden müracaat etmeleri zorunludur. Makul olan en kısa süre içerisinde müracaat etmeyenler gecikme nedenlerini açıklamak ve bu konuda yetkili makamlarla işbirliği yapmak zorundadır.Müracaatları kabul edilen başvuru sahiplerinin öncelikle kendi el yazılarıyla deklarasyonu alınmakta, kendilerine “İltica-Sığınma Başvuru Sahiplerine Tebliğ Edilecek Hususlar” başlıklı kendi dillerinde bir form tevdi edilerek hak ve yükümlükleri bildirilmekte, kendileriyle ön görüşme yapılarak “İltica-Sığınma Müracaat ve Ön Görüşme Formu” doldurulmaktadır. Görüşmeleri tamamlanan başvuru sahiplerinin Olay Yeri İnceleme ve Kimlik Tespit Şube Müdürlüğü’nde fotoğrafları çekilerek parmak izleri alınmaktadır. Ön görüşmenin tamamlanmasından sonra başvuru sahiplerine randevu verilerek, randevu günü “İltica-Sığınma Mülakatı” gerçekleştirilmektedir. Sonrasında ise başvuru sahibinin dosyası mülakat raporu ve diğer evraklarla birlikte nihai karar için İçişleri Bakanlığına gönderilmektedir.
Başvuru sahibinin hukuki statüsü uyarınca sığınma başvuru sahipleri; ülke topraklarında kalma, Türkiye’de insanlık onuruna uygun yaşam koşulları temini, küçüklerin eğitimi, istihdam hakkı, sağlık hizmetlerinden yararlanma, bilgi edinme, tercüman hizmetlerinden yararlanma, BMMYK ile iletişim, hukuki yardım ve temsil, kararların makul sürede kendisini tebliği haklarına sahiptirler.
Başvuru sahibinin yükümlülükleri ise aşağıda sıralanmıştır.
-Yetkili kurumla işbirliği yapma,
-Hareket özgürlüğünün kısıtlanması,
-Sağlık taraması,
-Yaş-uzman muayenesi
-Fotoğraf-parmak izi
-Üst/Mal araması
-İstihdam hakkından mahrum kalma
-Alıkoyma
Sığınma talebinde bulunan yabancıların, zaruri masraflar ile iaşe ve ibatelerini kendi imkanları ile karşılamaları esastır. BMMYK tarafından sığınmacı kriterine uyduğuna karar verilen sığınma başvuru sahiplerine aylık maddi yardım yapılmakta, sağlık v.b. giderleri karşılanmaktadır
1-Sığınma Başvuruları ile ilgili Valilik Makamından havaleli dilekçe
2-Pasaport ile giriş yapmış ise pasaportun aslı, resimli kısmının ve giriş mührü olan sayfanın fotokopisi
3-(8) adet fotoğraf
4-(1) adet imza kontrol defteri (60 veya 80 yaprak)
5-İkamet Tezkeresi Cüzdan Bedeli (Süre uzatımlarında ödenmez)
6-İkamet Tezkeresi düzenlenmesi için (6) aylık harç makbuzu
7-BMMYK Ofisi’nden adına Eskişehir ilinde kayıt olması için sevk mektubu
Türk vatandaşlığına alınmak isteyen yabancı uyruklu şahıslar ile ilgili emniyet müdürlüğümüzü ilgilendiren işlemler Yabancılar Şube Müdürlüğü’nce gerçekleştirilmektedir.
Türk vatandaşlığına alınmak için ilk müracaat yurt dışında konsolosluklara, yurt içinde ise valilik havalesi ile İl Nüfus Vatandaşlık Müdürlüğü’ne yapılması esastır. Yurt içinde Türk vatandaşlığına müracaat eden yabancı uyruklu şahısların evrakları İl Nüfus Vatandaşlık Müdürlüğü tarafından kabul edildikten sonra Yabancılar Şube Müdürlüğü’ne gönderilmektedir. Yabancılar Şube Müdürlüğü’nce ise;
1. Şahıslar adreslerinden davet edilerek önce Kimlik Tespiti ve Olay Yeri İnceleme Şube Müdürlüğüne parmak izlerinin aldırılması için yazı ile beraber gönderilir.
2. Parmak izinden gelen şahısların, Fiş Tahdit Arşiv Büro Amirliğinden ilişik kayıtları kontrol edilir.
3. Yabancı şahıs ile Türkiye’ye ilk olarak ne sebeple, hangi tarihte, hangi hudut kapısından giriş yaparak geldiği, ülkemizde ne amaçlı ikamet izni aldığı, ne kadar ikamet ettiği hususlarında yazılı mülakat yapılır.
4. Yabancının suç kaydının bulunup bulunmadığı tespit edilir.
Tekemmül eden evrak İl Nüfus Vatandaşlık Müdürlüğü’ne gönderilir
TÜRK VATANDAŞLIĞINI KAZANMAK İSTEYEN YABANCILARDA (GENEL) ARANAN ŞARTLAR;
(a) Kendi millî kanununa, vatansız ise Türk kanunlarına göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak,
(b) Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye'de kesintisiz beş yıl ikamet etmek,
(c) Türkiye'de yerleşmeye karar verdiğini davranışları ile teyit etmek,
(ç) Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmamak,
(d) İyi ahlak sahibi olmak,
(e) Yeteri kadar Türkçe konuşabilmek, f) Türkiye'de kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kimselerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmak,
(g) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak,
şartları aranır.
(2) Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen yabancılarda, yukarıda sayılan şartlarla birlikte, taşıdıkları devlet vatandaşlığından çıkma şartı da aranabilir. Bu takdirin kullanılmasına ilişkin esasların tespiti Bakanlar Kurulunun yetkisindedir
TÜRK VATANDAŞLIĞINI EVLENME YOLUYLA KAZANMAK İSTEYEN YABANCILARDA ARANAN ŞARTLAR
(1) Bir Türk vatandaşı ile evlenme doğrudan Türk vatandaşlığını kazandırmaz. Ancak bir Türk vatandaşı ile en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılar Türk vatandaşlığını kazanmak üzere başvuruda bulunabilir.
Başvuru sahiplerinde; a) Aile birliği içinde yaşama, b) Evlilik birliği ile bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmama, c) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmama, şartları aranır.
(2) Başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölümü nedeniyle evliliğin sona ermesi halinde birinci fıkranın (a) bendindeki şart aranmaz. (3) Evlenme ile Türk vatandaşlığını kazanan yabancılar evlenmenin butlanına karar verilmesi halinde evlenmede iyiniyetli iseler Türk vatandaşlığını muhafaza ederler.
Bir yabancı için ikamet, Türk kanunlarına uygun olarak Türkiye'de oturmaktır. Türk vatandaşlığını kazanma talebinde bulunan bir yabancı başvuru için aranan ikamet süresi içinde toplam altı ayı geçmemek üzere Türkiye dışında bulunabilir. Türkiye dışında geçirilen süreler bu Kanunda öngörülen ikamet süreleri içinde değerlendirilir.
GENEL BİLGİ Yabancıların Türkiye'de ikamet ve seyahatleri ile ilgili işlemler 5683 sayılı Yabancıların Türkiye'de ikamet ve seyahatleri hakkında kanun hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir.
İkamet tezkeresinin süresi beş seneliktir.Süresi biten ikamet tezkeresi üzerinde en fazla dört defa uzatma işlemi yapılır.İkamet tezkeresi şahsi olmakla beraber karı,koca ve bunların 18 yaşını doldurmamış çocuklarına ya hepsi için yahut çocukların baba ve annelerinin refakat hanesine kaydı ile müşterek ikamet tezkeresi verilir.
16.01.2004 gün ve 14 sayılı genelge gereği: İlk defa ikamet tezkeresi alacak yabancılar ülkemizde vize muafiyet veya yabancının hamili olduğu vize etiketinde ikamet izni olarak belirtilen süresi en az 90 (Bazı ülkeler için 30) gün olan yabancılar, bu sürenin bitiminde ikamet tezkeresi almak için gerekli belgeyi doldurmak üzere Yabancılar Şube Müdürlüğüne müracaat etmek zorundadırlar.
İkamet tezkeresi almış olup da süresini uzatacak yabancılar tezkere sürelerinin bitiminden itibaren 15 gün içerisinde uzatmak için müracaat etmek zorundadırlar.15 gün içerisinde müracaat etmeyenler için 492 sayılı Harçlar Kanununa göre ceza-i işlem tatbik edilir.
-TURİSTİK AMAÇLI İKAMET İÇİN İSTENEN BELGELER 1-Pasaportun Aslı, Resimli kısmının ve giriş Mührü olan sayfasının fotokopisi.
2-(4) Adet fotoğraf, Uzatma işlemi için 2 Adet fotoğraf.
3-Kaldığı süre içerisinde geçimini gösterir Banka Hesap belgesi veya taahhütname
4-İkamet Tezkeresi Cüzdan Bedeli (Süre uzatımlarında ödenmez)
5-İkamet Tezkeresi Harç Makbuzu.
-ÖĞRENİM AMAÇLI İKAMET İÇİN İSTENEN BELGELER 1-Pasaportun aslı, resimli kısmının ve giriş mührü olan sayfanın fotokopisi.
2-(4) Adet fotoğraf, Uzatma işlemi için 2 adet fotoğraf.
3-Geçerli öğrenim yılını gösterir Öğrenim belgesi.
4- Geçimini gösterir Banka Hesap belgesi veya Burs belgesi
5-İlk defa ikamet tezkeresi alacaklar için Ülkesindeki Türk Konsolosluğundan öğrenim amaçlı vize.
6-İkamet Tezkeresi Cüzdan Bedeli (Süre uzatımlarında ödenmez)
-TÜRK VATANDAŞLARI İLE EVLİLİKTEN DOLAYI ALINACAK İKAMET İÇİN İSTENEN BELGELER 1-Pasaportun aslı, resimli kısmının ve giriş mührü olan sayfanın fotokopisi.
2-(4) Adet fotoğraf, Uzatma işlemi için 2 adet fotoğraf.
3-Geçimini gösterir Banka Hesap belgesi.
4- T.C.Vatandaşı olan şahsın vukuatlı nüfus kayıt örneği.
5-Evlilik Cüzdanının aslı ve fotokopisi (Evlilik yurt dışında yapılmış ise
Türkçe tercümeli ve noterden tasdikli.)
6-İkamet Tezkeresi Cüzdan Bedeli (Süre uzatımlarında ödenmez)
7-İkamet Tezkeresi Harç Makbuzu.
-ÇALIŞMA AMAÇLI İKAMET İÇİN İSTENEN BELGELER 1-Pasaportun aslı, resimli kısmının ve giriş mührü olan sayfanın fotokopisi.
2-(4) Adet fotoğraf, Uzatma işlemi için 2 adet fotoğraf.
3-Dilekçe (Çalıştıracak şirketin kaşe ve yetkili imzası ile.)
4-Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının izin yazısı.
5-Dış Temsilciliklerimizden alınmış çalışma amaçlı vize.(Yurt dışından müracaat edenler)
6-Şirketin faaliyet belgesi.
7-Şirketin Vergi levhası
8-Şirketin Ticaret sicil gazetesi fotokopisi.
9-Şirketin imza sirküleri.
10-İkamet Tezkeresi Cüzdan Bedeli (Süre uzatımlarında ödenmez)
11-İkamet Tezkeresi Harç Makbuzu.
-MONTAJ-İŞ GÖRÜŞMESİ AMAÇLI İKAMET İÇİN İSTENEN BELGELER 1-Pasaportun aslı, resimli kısmının ve giriş mührü olan sayfanın fotokopisi.
2-(4) Adet fotoğraf, Uzatma işlemi için 2 adet fotoğraf.
3-Dilekçe (Çalıştıracak şirketin kaşe ve yetkili imzası ile.)
4-Dış Temsilciliklerimizden alınmış Montaj Bakım onarım amaçlı vize.(Yurt dışından
müracaat edenler için)
5-Şirketin faaliyet belgesi.
6-Şirketin Vergi levhası
7-Şirketin Ticaret sicil gazetesi fotokopisi.
8-Şirketin imza sirküleri.
9-İkamet Tezkeresi Cüzdan Bedeli (Süre uzatımlarında ödenmez)
10-İkamet Tezkeresi Harç Makbuzu.
-TÜRKİYE’DEN ÇIKIŞINA İSTİNADEN ALINACAK İKAMET İÇİN İSTENEN BELGELER 1-Pasaportun aslı, resimli kısmının ve giriş mührü olan sayfanın fotokopisi.
(Pasaport süresi geçti ise Konsolosluğundan almış olduğu Seyahat belgesinin aslı ve
fotokopisi.)
2-(4) Adet fotoğraf, Uzatma işlemi için 2 adet fotoğraf.
3-Dilekçe (Yabancının bizzat gelerek Başvuru Yapması halinde geçerlidir.)
4-İkamet Tezkeresi Cüzdan Bedeli (Süre uzatımlarında ödenmez)
5-İkamet Tezkeresi Harç Makbuzu.
-ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM GÖREVLİLERİ İÇİN ALINACAK İKAMETLERDE İSTENEN BELGELER 1-Pasaportun aslı, resimli kısmının ve giriş mührü olan sayfanın fotokopisi.
2-(4) Adet fotoğraf, Uzatma işlemi için 2 adet fotoğraf.
3-YÖK’ün yazısı veya Üniversitenin kararı.
4-Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının izin yazısı.
5-Dış Temsilciliklerimizden alınmış çalışma amaçlı viz
6-İkamet Tezkeresi Cüzdan Bedeli (Süre uzatımlarında ödenmez)
-YABANCI SPORCULARIN İKAMETİ 1-Pasaportun aslı, resimli kısmının ve giriş mührü olan sayfanın fotokopisi.
2-(4) Adet fotoğraf, Uzatma işlemi için 2 adet fotoğraf.
3-İlgili Federasyonun uygun görüş yazısı.
4-Kulüp Sözleşmesi
5-İkamet Tezkeresi Cüzdan Bedeli (Süre uzatımlarında ödenmez)
6-İkamet Tezkeresi Harç Makbuzu.
-AHISKA TÜRKLERİ İÇİN İKAMET BAŞVURUSUNDA İSTENEN BELGELER 1-Doğum belgesi tercümesi ve Noterden onaylı sureti
2-Atalarının Ahıska Bölgesinden sürgün edildiklerini gösterir belge.
3-Dış temsilciliklerimizden usulüne uygun olarak alınmış “Ahıska Türkü” olduğuna
dair belge.
4-Pasaport aslı ve Fotokopisi
5-(4) Adet fotoğraf, Uzatma işlemi için 2 adet fotoğraf.
6-İkamet Tezkeresi Cüzdan Bedeli (Süre uzatımlarında ödenmez)
NOT: Ahıska Türklerinin ikamet tezkeresi işlemlerinde, cüzdan bedeli haricinde bir
ücret alınmaz
-UZUN SÜRELİ İKAMET BAŞVURULARI İÇİN İSTENEN BELGELER 1-Pasaportun aslı, resimli kısmının ve giriş mührü olan sayfanın fotokopisi.
2-(4) Adet fotoğraf, Uzatma işlemi için 2 adet fotoğraf.
3-Geçimini gösterir Banka Hesap belgesi veya Gayrimenkul tapusu (Noter onaylı)
4-İkamet Tezkeresi Cüzdan Bedeli (Süre uzatımlarında ödenmez)
5-İkamet Tezkeresi Harç Makbuzu.
GENEL BİLGİ 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun ve bu kanunun uygulama yönetmeliği hükümleri gereğince, Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe, yabancıların Türkiye’de bağımlı veya bağımsız çalışmaya başlamadan önce izin almaları gerekir.4817 sayılı kanun uyarınca;
YURT DIŞINDAN YAPILACAK BAŞVURULAR Yabancılar, yurt dışından çalışma izni için başvurularını, uyruğunda bulundukları veya daimi ikamet ettikleri ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti temsilciliklerine yaparlar. Temsilcilikler, çalışma izin talebine ilişkin olabilecek değerlendirmeleri ile birlikte bu başvuruları doğrudan Bakanlığa iletirler.Türkiye Cumhuriyeti temsilcilikleri ve Bakanlık, yurt dışından yapılacak çalışma izni başvuruları ile ilgili işlemleri elektronik ortamda yürütür. Başvuru sırasında istenilen belgeler, yabancının temsilciliğe başvuru tarihinde veya takip eden on işgünü içerisinde işverenince Bakanlığa intikal ettirilir. Ayrıca, temsilciliğe başvuru tarihinden önceki on işgünü içerisinde Bakanlığa intikal ettirilmiş bulunan çalışma izni başvuruları da değerlendirmeye alınırBu durumda 4817 sayılı Kanunun 12 nci maddesindeki doksan günlük süre tüm belgelerin Bakanlığa intikal ettiği tarih itibariyle başlar.
YURT İÇİNDEN YAPILACAK BAŞVURULAR Yurt içinden, sadece en az altı ay süreli ikamet tezkeresi almış ve bu süresi sona ermemiş olan yabancılar veya bunların işverenleri, başvurularını doğrudan Bakanlığa yapabilirler.
Türkiye’de öğrenim amacıyla verilen ikamet izinleri hariç, herhangi bir sebebe istinaden en az altı ay süreli ikamet izni almış olup da bu izin süresi içerisinde çalışma izni verilmiş yabancılardan, Türkiye’nin dış temsilcilikleri kanalı ile çalışma vizesi alması koşulu aranmaz. Ancak, insan ticaretine konu olan veya olabilecek alanlarda çalışacak yabancılar için altı ay süreyle ikamet etmiş olması konusu dikkate alınmayarak, her defasında dış temsilciliklerimizden çalışma vizesi almaları koşulu aranır.
Turistik vize ya da çalışma amacı dışındaki vizelerle veya iki ülke arasındaki vize muafiyeti programı ve diğer vize kolaylıklarından yararlanarak Türkiye’ye gelmiş olan ve ikamet tezkeresi olmayan yabancıların, çalışma izni için yurt içinden başvuruları alınmaz.
İçişleri Bakanlığınca mülteci veya sığınmacı statüsü verilmiş yabancılardan ikamette süre koşulu aranmaz. Bu statüde bulunanların çalışma izin talepleri değerlendirilirken ilgili Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen hususlar dikkate alınmaksızın çalışma izin işlemlerinin en kısa sürede neticelendirilmesi için gerekli tedbirler alınır.
Yurtiçinden yapılan çalışma izin başvurularında çalışma izni verilmesi halinde izin belgesinin tebliğ tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi almak için emniyet makamlarına başvuruda bulunulması zorunludur. Aksi halde çalışma izni geçerlilik kazanmaz
İZİNLERİN VERİLMESİ VEYA UZATILMASI Türkiye dışında ikamet eden yabancılar, çalışma izni başvurularını bulundukları ülkelerdeki Türkiye Cumhuriyeti temsilciliklerine yaparlar. Temsilcilikler bu başvuruları doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına iletirler. Bakanlık ilgili mercilerin görüşlerini alarak başvuruları değerlendirir; durumu uygun görülen yabancılara çalışma izni verir. Bu izin ancak gerekli çalışma vizesi ile ikamet izninin alınması halinde geçerlidir. Çalışma izin belgesini alan yabancıların, bu belgeyi aldıkları tarihten itibaren en geç doksan gün içinde ülkeye giriş vizesi talebinde bulunmaları, ülkeye giriş yaptıkları tarihten itibaren en geç otuz gün içinde İçişleri Bakanlığına ikamet tezkeresi almak için başvurmaları zorunludur.
Türkiye’de geçerli ikamet izni olan yabancılar veya bunların işverenleri başvurularını doğrudan Bakanlığa yapabilirler.Çalışma izinleri, ikamet sahibi yabancılar veya bunların işverenlerinin Bakanlığa yazılı talebi üzerine, bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmelik hükümlerine göre verilir ve uzatılır.
Başvurular Bakanlık tarafından en geç doksan gün içinde cevaplandırılır.
-Süreli çalışma izni
-Süresiz çalışma izni
-Bağımsız çalışma izni
Süreli çalışma izni Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe süreli çalışma izni iş piyasasındaki durum, çalışma hayatındaki gelişmeler, istihdama ilişkin sektörel ve ekonomik konjonktür değişiklikleri dikkate alınarak, yabancının ikamet izninin süresi ile hizmet akdinin veya işin süresine göre, belirli bir işyeri veya işletmede ve belirli bir meslekte çalışmak üzere en çok bir yıl geçerli olmak üzere verilir.
Bir yıllık kanuni çalışma süresinden sonra, aynı işyeri veya işletme ve aynı meslekte çalışmak üzere çalışma izninin süresi üç yıla kadar uzatılabilir.
Üç yıllık kanuni çalışma süresinin sonunda, aynı meslekte ve dilediği işverenin yanında çalışmak üzere, çalışma izninin süresi altı yıla kadar uzatılabilir.
Türkiye’ye çalışmak üzere gelen bir yabancının beraberinde veya daha sonra getirmiş olduğu eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına da, yabancının kendisi ile birlikte en az beş yıl kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş olmaları kaydıyla süreli çalışma izni verilebilir.
Bakanlık, süreli çalışma izninin coğrafi geçerlilik alanını genişletebilir veya daraltabilir.
Süresiz çalışma izni Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe Türkiye’de en az sekiz yıl kanuni ve kesintisiz ikamet eden veya toplam altı yıllık kanuni çalışması olan yabancılara, iş piyasasındaki durum ve çalışma hayatındaki gelişmeler dikkate alınmaksızın ve belirli bir işletme, meslek, mülkî veya coğrafi alanla sınırlandırılmaksızın süresiz çalışma izni verilebilir.
Bağımsız çalışma izni Bağımsız çalışacak yabancılara, Türkiye’de en az beş yıl kanuni ve kesintisiz olarak ikamet etmiş olmaları koşuluyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca bağımsız çalışma izni verilebilir.
Yabancılar aşağıda sayılan meslekleri Türkiye’de yapmalarına izin verilmemiştir.Bunlar:
1. 815 sayılı Kabotaj Kanunu uyarınca; kara suları dahilinde balık, istiridye, midye, sünger, inci, mercan, sedef, kum, ve çakıl ihracı, denizde kazaya uğrayan deniz araçları ile terkedilmiş enkazın kaldırılması, dalgıçlık, arayıcılık, kılavuzluk, deniz bakkallığı, deniz araçlarında; kaptanlık, çarkçılık, katiplik, tayfalık, amelelik, iskele rıhtım hamallığı, deniz esnaflığı.
2. 2920 sayılı Sivil Havacılık Kanunu uyarınca; Türkiye sınırları içerisinde hava yolu ile yük ve yolcu taşıma.
3. 3213 sayılı Maden Kanunu uyarınca; maden hakkı.
4. 5680 sayılı Basın Kanunu uyarınca; periyodik yayınlarda mes’ul müdürlük.
5. 2821 sayılı Sendikalar Kanunu uyarınca; sendika kuruculuğu.
6. 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu uyarınca; seyahat acentelerinde mes’ul müdürlük.
7. 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca; gümrük müşavirliği.
8. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu uyarınca; kooperatif yönetim kurulu üyeliği.
9. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun uyarınca; doktorluk, hemşirelik, dişçilik, ebelik, hastabakıcılık.
10. 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun uyarınca; eczacılık.
11. 3958 sayılı Gözlükçülük Hakkında Kanun uyarınca; gözlükçülük.
12. 6343 sayılı Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun uyarınca; veterinerlik.
13. 2219 sayılı Hususî Hastaneler Kanunu uyarınca; özel hastanelerde sorumlu müdürlük.
14. 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu uyarınca; hakimlik ve savcılık.
15. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca; avukatlık.
16. 1512 sayılı Noterlik Kanunu uyarınca; noterlik.
17. 2495 sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanun uyarınca; özel veya kamu kuruluşlarında güvenlik görevliliği.
GENEL BİLGİ Ülkemizdeki okullarda eğitim ve öğretim görmek isteyen yabancı uyruklu öğrencilerin ikamet işlemleri, 5682 Sayılı “Pasaport Kanunu”, 5683 sayılı “Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanun”, 5978 sayılı “Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun” ve diğer mevzuat çerçevesinde yürütülmektedir.
-Dış Temsilciliklerimizden “Öğrenim” meşruhatlı vize alarak gelmeleri ve geçerli pasaport ya da seyahat belgesi ile ülkemize giriş yapmak zorundadırlar.
-Türkiye’ye öğrenim meşruhatlı vize alarak gelen yabancı uyruklu öğrenciler ülkemize giriş yaptıkları tarihten itibaren bir ay içerisinde öğrenim amaçlı ikamet izni taleplerini ilgili valiliğe yapmaları gerekmektedir.
-Öğrenci ikametleri birer yıllık sürelerle harçsız olarak verilmektedir.
-Öğrenciler her yıl okullarına kayıt yenilediklerini belgelemeleri halinde ikamet izinleri valilikler tarafından re’sen uzatılmaktadır.
-Öğrenimleri süresince verilen ikamet izinleri, izin belgesinde belirtilen sürenin sona ermesinden itibaren en geç 15 gün içinde mahalli emniyet makamlarına müracaat edilerek uzatılmalıdır.
-İkamet tezkereleri veya pasaportların kaybolması halinde ilgili makamlara derhal müracaat edilerek 15 gün içinde yenilenmelidir.
-Öğrenim kurumlarını veya ikamet adreslerini değiştirenlerin, bu değişiklikleri 48 saat içinde gerek ayrıldıkları ve gerekse nakil oldukları yerlerin mahalli emniyet makamlarına bildirmeleri gerekmektedir.
-Herhangi bir okulu kazandığı halde, süresi içerisinde kaydını yaptırmayan yabancı uyruklu öğrencilerin bilgileri okul idaresi tarafından emniyet makamlarımıza bildirilmektedir.
-4817 sayılı “Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun” uyarınca ülkemizde öğrenim amaçlı ikamet tezkeresi hamili yabancı uyruklu örgencilerin çalışmaları yasaktır.
Büyük Öğrenci Projesi; Türk Cumhuriyetleri ile Türk ve Akraba Topluluklarının, yetişmiş insan gücü ihtiyaçlarını karşılamaya yardımcı olmak, Türkiye dostu genç bir nesil yetiştirmek ve Türk Dünyası ile kalıcı bir kardeşlik ve dostluk köprüsü kurmak, Türkçeyi öğretmek ve Türk kültürünü tanıtmak, Türk Dünyası'nda yer alan ülkeleri, bu ülkelerin kendi aralarındaki ilişkileri geliştirerek büyük bir şemsiye oluşturmak amacıyla uygulamaya konulmuştur.
Büyük Öğrenci Projesi; Türk Cumhuriyetleri ile Türk ve Akraba Toplulukları ile yapılan işbirliği anlaşmaları, protokoller, mutabakat zabıtları, daimî komisyon kararları ve değerlendirme kurulu kararlarıyla öğrencilerin burslulukları ile ilgili iş ve işlemleri düzenleyen şartnamelere göre yürütülmektedir.
Başlangıçta 5 Türk Cumhuriyetini kapsayan, bugün de Türk Cumhuriyetleri ile birlikte Asya ve Balkanlar'daki ülke ve toplulukları da içine alan söz konusu Proje kapsamında ülkelerinden gelen öğrenciler, ülkemizde öğrenimlerini sürdürmektedir.
Projenin uygulamaya başlandığı 1992-1993 öğretim yılından bu yana söz konusu ülkelere her yıl kontenjan tahsis edilmektedir. Ülkemiz 2009-2010 öğretim yılında da 1500 öğrenci için burs kontenjanı tahsis etmiştir.
Devlet burslusu olarak Ülkemizde öğrenimlerine devam eden öğrencilere; TÖMER eğitimi, yurtlarda barınma, bazı illerde şehir içi ulaşımı, sağlık giderlerini karşılama, ülkelerine geliş gidişlerinin plânlanması, burs, kitap-kırtasiye, giyecek, ikamet tezkeresi bedeli ve üniversite katkı payı gibi imkânlar sağlanmaktadır.
“Büyük Öğrenci Projesi” kapsamında halen ilimizde; Türk Cumhuriyetlerinden (170), Balkan Toplulukları’ndan (47) ve Asya Toplulukları’ndan (126) olmak üzere, toplam (343) öğrenci öğrenim görmektedir.
